۱۳۹۷/۰۲/۲۳ 292

ژئوپارک چیست؟

ژئوپارک (Geopark) به محدوده ای از اراضی طبیعی گفته می‌شود که در آن یک یا چند میراث زمین‌شناسی برجسته و با اهمیت جهانی وجود دارد.

ژئوپارک (Geopark) به محدوده ای از اراضی طبیعی گفته می‌شود که در آن یک یا چند میراث زمین‌شناسی برجسته و با اهمیت جهانی وجود دارد. میراث زمین‌شناسی بخشی از تنوع زمین‌شناسی است که چشم اندازها و پدیده‌های آن از لحاظ آموزشی، پژوهشی و زیبایی‌شناختی کم‌نظیر و شگفت‌آور هستند. میراث زمین‌شناسی هر ناحیه ای می‌تواند شامل مجموعه کانی ها، سنگ‌ها و فسیل ها، لایه‌ها و سازندها و فرم و شکل اراضی و یا اشکال زمین‌شناسی ساختمانی ویژه ای باشد که هر یک نمونه بسیار آشکار و بارزی از سیر اتفاقات و نقاط عطف تاریخ سیاره زمین و یا فرآیندهای حاکم بر آن باشد.

تاسیس ژئوپارک ارس و غنای میراث زمین‌شناسی آن در کنار دیگر جذابیت‌های فرهنگی، تاریخی و اقتصادی می‌تواند با ایجاد حس غرور و افتخار در سکنه محلی و ایجاد ماهیت اجتماعی و نشان‌دار کردن آن، جذابیت‌های گردشگری این منطقه را افزون نموده و با جذب گردشگر فرصت‌های توسعه ناحیه ای آن را بهبود بخشد. در واقع ژئوپارک‌ها نواحی دارای میراث زمین‌شناسی هستند که در آن، این میراث در جهت منافع جوامع محلی و توسعه پایدار اقتصادی و فرهنگی آن سازماندهی می‌گردد.

هر ژئوپارک، با توجه به تعداد و نحوه پراکندگی میراث زمین شناختی آن از چندین ژئوسایت یا محوطه دارای میراث زمین‌شناختی تشکیل می‌گردد. میراث‌های زمین شناختی از لحاظ سلسله مراتب اهمیت یک رده پایین تر از میراث‌های جهانی هستند و امروزه شناسایی و به ثبت جهانی رساندن آن از شاخص‌های مهم گردشگری می‌باشد. میراث‌های زمین شناختی محل‌های مناسبی برای فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و توسعه گردشگری در طبیعت هستند و بر همین اساس می‌توان با محوریت قرار دادن آن و ایجاد همبستگی با سایر جاذبه‌های فرهنگی، تاریخی و محیط زیستی و معرفی آن تحت عنوان ژئوپارک، قطب گردشگری ویژه ای ایجاد نموده و با رونق بخشی به کسب و کارهای محلی، بستری برای توسعه گردشگری پایدار جوامع ایجاد نمود.

حفاظت و نگهداری از میراث زمین‌شناسی، توسعه زیرساخت‌های گردشگری و رونق اقتصاد محلی از طریق تدوین استراتژی‌های پایدار منطقه ای از جمله اهدافی است که از طریق تاسیس ژئوپارک‌ها دنبال می‌شود.

موضوع ژئوپارک اولین بار در سال 1997 در بخش اکولوژی و علوم زمین یونسکو مطرح گردید و از آن زمان این طرح مورد حمایت یونسکو قرار گرفت. اما پذیرش آن به طور رسمی تا سال 2015  به درازا کشید و در این سال بود که با تصویب اعضای آن برنامه ژئوپارک همچون برنامه میراث جهانی در برنامه‌های رسمی این نهاد جای گرفت. امروزه، تعداد ژئوپارک‌های جهانی به 140 و تعداد کشورهای عضو این شبکه به 38 کشور رسیده است. افزون بر این تعداد 13 ژئوپارک دیگر نیز در مراحل تایید نهایی هستند و کشور ما نیز در این مدت توانسته است ژئوپارک قشم را به ثبت جهانی برساند. ژئوپارک ارس نیز گام در مسیر جهانی شدن نموده و امید است این اتفاق هرچه زودتر صورت پذیرفته و نویدبخش آینده ای پرنشاط و زیبا باشد.