۱۳۹۶/۱۰/۲۳ 390

جامعه محلی

محدوده ژئوپارک ارس از لحاظ موقعیت جغرافیایی منطبق بر مرزهای سیاسی شهرستان جلفا است. مرکز این شهرستان و قطب جمعیتی آن ‌‌هادی‌شهر است. این شهرستان بر اساس آمار سال 1390 دارای 55 هزار نفت جمعیت است که از این میان 68 درصد شهری و در سه شهر ‌‌هادی‌شهر (%82)، جلفا (%15) و سیه رود (%3) و 34 درصد دیگر در 51 نقطه روستایی بخصوص روستاهای ارسی، دوزال، لیوارجان، اشتبین، ایری، زاویه، گلفرج و کردشت ساکن هستند.

 

آشنایی با جامعه محلی

محدوده ژئوپارک ارس از لحاظ موقعیت جغرافیایی منطبق بر مرزهای سیاسی شهرستان جلفا است. مرکز این شهرستان و قطب جمعیتی آن ‌‌هادی‌شهر است. این شهرستان بر اساس آمار سال 1390 دارای 55 هزار نفت جمعیت است که از این میان 68 درصد شهری و در سه شهر ‌‌هادی‌شهر (%82)، جلفا (%15) و سیه رود (%3) و 34 درصد دیگر در 51 نقطه روستایی بخصوص روستاهای ارسی، دوزال، لیوارجان، اشتبین، ایری، زاویه، گلفرج و کردشت ساکن هستند.

ناحیه جلفا از دیرباز و به واسطه توپوگرافی و ناهمواری خاص خود، گذرگاه طبیعی و معبری برای رفت‌وآمد و تجارت بین قفقاز جنوبی و آذربایجان ایران بوده و از این لحاظ و در طول تاریخ موقعیتی استراتژیک و منحصربفرد داشته است. قدمت این منطقه به قرن پنجم قبل از میلاد بر می‌گردد و بدلیل اینکه در شاهراه ارتباطی واقع است اقوام ساکن آن بارها دستخوش مهاجرت و اختلاط گردیده‌اند. امروزه، ترکی آذربایجانی و فارسی، زبان غالب در این ناحیه است. اکثر مردم این ناحیه به باغ‌داری و کشاورزی و اشتغال در منطقه آزاد ارس مشغول هستند.

بد نیست بدانیم محدوده ژئوپارک ارس در اقلیم نیمه خشک سرد واقع شده و جهت باد غالب در آن از جهت شمال شرقی است. مقدار بارش سالیانه آن بین 225 تا 400 میلیمتر در سال، متوسط دما در حاشیه رود ارس 15 و در ارتفاعات 5 درجه سانتیگراد با نوسان 44 تا 20-  در طول سال است. متوسط ارتفاع شهر جلفا 704 متر است و در طول سال دارای 42 روز بارندگی، 17 روز برفی و 73 روز یخبندان (دما زیر صفر) است. همچنین شایان ذکر است در طول ماه فروردین متوسط دمای روزانه 8 درجه و بین 2 تا 14 درجه سانتیگراد در نوسان است و تنها منطقه آزاد در سطح کشور است که در طول تابستان از آب و هوای مناسبی برخوردار است.

آشنایی با صنایع دستی ارس:

  • حکاکی روی فلز

حکاکی روی فلز عبارت است از تزئین و کندن نقوش بر روی اشیاء فلزی به ویژه مس، نقره و برنج. برخلاف قلم زنی اصفهان که با ضربه، چکش کاری می شود، در این سبک هنری همه مراحل کار با دست انجام و حکاکی می شود.

ابزار کار این رشته قلم های فولادی بوده که اکثراً توسط خود هنرمندان ساخته می شود. بیشتر نقوش کنده کاری شده در این منطقه، الهام گرفته از طرح های مسجد کبود در تبریز است.

  • گلیم بافی

بافت گلیم در منطقه جلفا  )روستاهای اطراف(  به صدها سال پیش بر می گردد. بافت گلیم در ابتدا به صورت  سنتی بود. در بافت سنتی ابتدا پشم را به نخ تبدیل کرده و با استفاده از گیاهان رنگی مثل حنا، گلها و رنگدانه ها رنگ آمیزی می کردند. اما امروزه از نخ هایی که به روش صنعتی و با استفاده از رنگ های شیمیایی تهیه می شوند گلیم بافته می شود. بافت گلیم بیشتر مصرف خانگی دارد و در ابعاد مختلف بسته به نیاز بافنده تهیه میشود.

  • ورنی بافی

ورنی بافی در ناحیه ارس بسیار فراگیر است. ورنی نوعی گلیم یکرو یا گلیم فرشنما بدون پرز است که به سبک پود پیچی یعنی گذراندن پود اصلی از تار و پیچش نخ خامه به دور نخ های تار شکل گرفته و نقش می پذیرد. ورنی نه فرش است و نه گلیم بلکه نوعی زیرانداز یکرو است که هم سادگی و سبکی گلیم را دارد و هم ظرافت و زیبایی قالی را، ورنی به دلیل عدم استفاده از گره در بافت آن جزو گلیم و به اعتبار طرح و نقشه و شکل ظاهری آن مشابه قالی به نظر می آید.در واقع نقوش ورنی ملهم از طبیعت زیستگاه زنان و دختران عشایر است. اشکال حیوانات اهلی و وحشی منطقه همچون گوزن، آهو، گرگ، بوقلمون، مرغ و خروس، سگ گله، عقاب، ببر، شتر، شیر و شغال و امثال آن نقوش ساده ورنی را تشکیل میدهند.

تولید ورنی بیشتر در فصل قشلاق ایل انجام می شود که عشایر فرصت کافی برای استراحت و سکونت در یک منطقه را دارند.ورنی از لحاظ صادرات به کشورهای حاشیه خلیج فارس، کشورهای اروپایی و آسیایی مانند ایتالیا، فرانسه و آلمان صادر می شوند. ورنی ها اصولاً به رنگ لاکی، سرمه ای، سفید پیازی و آبی روشن هستند.